Oprichtingsakte Sint-Catharinagilde Valkenswaard

Omslag: Gilden van St. Catharina tot Valkenswaard

Extract uit het Register der Resolutien van de Hoog Mogende Heeren Staaten Generaal der Vereenigde Nederlanden

Luna den 19 Maart 1787

Is gehoord het Rapport van de Heere van Welderen en andere Haar Hoog gedeputeerde tot de Zaken van de Meijerije van sBosch, hebbende en ingevolge en tot voldoeninge van dezelver Resolutie Commissoriaal van den 24 November laastleeden met en nevens eenige Heeren gecommitteerden uit den Raad van Staaten, geexamineert de Requeste van Theodorus Hoppenbrouwer, Adriaan Daams, Jan van der Linde, Jan Hoefnagel, Jasper Jaspers, Johannis Maas, Antonij de Wijs, Francois Couwenberg, Arnol(d)us Rovers, Hendrik van der Linden, Jan van de Leur, Hendrik Molemans, Peter van de Leur en Gerardus Bots, alle inwoonderen der Heerlijkheijd Valkenswaard, quartiere van Kempenland, Meijrije van sBosch, houdende dat de Supplianten in navolging van zo veele plaatsen in de Meijerije zeer gaarne zoude opregten een gilde onder den naam van St. Catharina Gilde, verzoekende de Supplianten om reedenen in de voorschreven Requeste geallequeerd, dat het haer Hoog Mogende gunstig behagen moge, aan de Supplianten te permitteeren zo een gilde op te regten en hetzelve te mogen voorsien van een vaandel en een trom, als meeden te mogen stellen een Schutsboom ter plaatsen alwaar dezelve met goedkeuring van den Drossaerd en Scheepenen der voorschreven Heerlijkheijd het convenabelst zoude kunne worden gesteld, nemende de Supplianten teffens de vrijheijd nevens de voorschreven Requeste aan haar Hoog Mogende te presenteren een consept Reglement voor het gilde, zijnde meeren deele woordelijk zo als haer Hoog Mogende bij Hoogst der zelver Resolutie van den 15 Julij 1772 aan die van Steensel en bij Haer Hoog Mogende Resolutie van den 9 Februarij 1774 aan die van Hapert, beijde quartiere en Meijerije voorschreven, goedgunstig hadden gelieven te permitteeren en vervolgens versoekende daar toe aan de Supplianten meede te verleenen Permissie en Octroij.

Waar op gedelibereerd zijnde is goed gevonden en verstaan, mits dezen te consenteeren in het versoek bij de voorschreven Requeste gedaan, en mitsdien de Supplianten te permitteeren om binne Valkenswaard een schutterij onder den naam van Sinte Catharina Gilde, volgens het Reglement aan t eijnde deezer geinsereert, op te regten en hetzelven te voorsien van een vaandel, trommel en het geen verder daar toe behoord, des dat zij in het vaandel geene Spaansche of Oostenrijksche wapen schilden, staal, ijsers of andere teekenen van het Gulden Vlies, Bourgondische Kruijssen of diergelijke merk teekenen van de geweese Regeering dezer Lande zullen moge stellen, met verderen last aan de Supplianten om zig over het gebruijk en onderhoud van den schutsboom te Valkenswaard met de overlieden van de Schutterij van St. Nicolaas te verstaan of wel een eijge of afzonderlijken schutsboom te erigteren en dezelve te plaatsen alwaar zulks met goedkeuring van den Drossaerd en Regenten van Valkenswaard het convenabelst zal kunnen geschieden en het minste incommodeert.

Reglement tot het erigeren van een Gilde of Schutterij onder den naam of het Gild of Schutterij van Sinte Catharina binnen de Heerlijkheijd Valkenswaard

Art. 1

De Regeering der Gilde of Schutterij zal uit een Hoofdman, Koning, Vaandrager en twee Deekenen bestaan, deeze zullen met advys van de Gildebroeders gekooren worden, de Gildebroeders zullen tot naarkooming van de volgende articulen gehouden zijn en belooven moeten den Hoof(d)man, Koning, Vaandrig en Deekenen in alle zaaken het gilde convernerende gehoorsaam te zijn en ook laudeeren en approbeeren hetgeen door hun in hunne qualiteijt zal worden [zal worden] verrigt.

Art. 2

Bij de oprigting van het voorschreven Gilde zullen twee Deekenen worden aangesteld, waar van er een zal afgaan, zo meenigmaal als den vogel zal geschooten worden, deze zal aan den aanblijvende en aan te komen Deeken gehouden zijn te doen behoorlijke reekening, bewijs en reliqua van zijne administratie, en zulks in presentie van Hoof(d)man, Koning en Vaandrig.

Art. 3

Om dit Gilde op te regten zullen de Supplianten nevens den Drossaerd en Scheepenen van Valkenswaard geauthoriseerd worden om eenige gildebroeders aan te neemen welke gildebroeders na dat zij alvoorens de beloften articul vijf gemeld gepresteert zullen hebben als dan den Hoof(d)man, Koning, Vaandrig en Deekenen kiezen zullen, dan welke verkiesing van Hoofman, Koning maar alleen geschiede om het gilde in voege te brengen, en derhalve zullen deeze bij het eerste schieten van den vogel verwisselt worden.

Art. 4

Indien jemand bij vervolg van tijd geneegen was in het voorschreven Gilde ontfangen te worden, zal hij dit aan den Hoofman, Koning, Vaandrig en Deekenen moeten versoeken, om hem tot meedebroeder aan te neemen, welke vrij zal staan dit te accordeeren of refuseren, zonder dat zij gehouden zijn reedene van hun refus te geeven.

Art. 5

Die welke tot meede Broeders ontfangen worden, zullen moeten belooven, de Heeren Staate Generaal der vereenigde Nederlanden hunne hooge overigheijd gehouw en getrouw te zijn, en alle der zelver beveelen te zullen nakoomen, en dat zij den Heer deezer Heerlijkheijd, den Officier en Regenten in allen opzigten zullen respecteeren en behulpzaam zijn, mitsgaders dit reglement in alle zijne pointen te zullen voldoen en nakoomen, ten welken eijnde hetzelve reglement in een boek zal worden geregistreert, waar onder jeder aankomende Gildebroeder zijn naam zal moeten teekenen, twelk tot een bewijs zal strekken dit reglement pointueelijk te agtervolgen.

Art. 6

Ingeval ieder der gildebroeders niet geneegen waaren langer in het gilde te blijven, maar liever hetzelve verlaaten wilde, zal zulks hem vrij staan, dan deeze gehouden weezen bij zijn vertrek aan de administreerende Deeken de somma van twee Guldens en tien stuijvers te betaalen, om ten behoeven van het gemeene gilde bekeerd te worden, en teijden als het gilde vergadert is behoorlijk bedanken, wanneer agter deszelfs naam teekening in het boek zal moeten gestelt worden Deeze heeft bedankt op den

Art. 7

Of het gebeurden dat er jemand in dit gilde gekoomen was, welke een oneerlijk leeven leijden of wel twist en krakeel veroorzaakt, zal zodaanige door den knegt van het gilde op order van de Hoofman, Koning, Vaandrig en Deekenen een duijt worden overgegeven twelk een teeken zal weezen dat de gildebroeder zal gecasseert zijn wanneer deszelfs naam op het gildeboek geroyeert zal worden, zonder dat de gecasseerde gildebroeder daar van eenige reedenen zal behoeven gegeven te worden.

Art. 8

Tot aankweeking van onderlinge vriendschap zal het jaarlijks eens bij een koomen in zodanig huijs of herberg als de Hoofdman, Koning, Vaandrig en Deekenen daar toe bestellen zullen om te saamen aldaar vrolijk te zijn, mits dat die dag niet op een Zondag zal mogen genoomen worden, ingeval zig een der gildebroeders absenteerd zal hij voor jeder reijse vijf en een halve stuijver ten behoeven van het gilde verbeuren, uijtgezondert die door uijtlandigheijd of ziekte verhindert worden.

Art. 9

Alle jaar na dat zulks het best geoordeelt word, en voor de eerste reijse in het jaar 1787, zal het gilde of schutterije na den vogel mogen schieten, egter zo dat daar toe alvoorens de permissie van den officier gevraagd, en ook geobtineerd zal moeten wezen.

Art. 10

Teijde van het schieten van den vogel zal niemand mogen schieten voor dat den Hoofdman de drie eerste scheuten in naam van den Heer of Vrouwe van Valkenswaard zal gedaan hebben op poene niet alleen dat de scheut van dien, welke voor denzelven, schoon de vogel daar door af geschooten werd, niet gereekent zal worden, maar dat ook die schieter ten behoeven van het gezamentlijke gilde een halve tonne biers zal verbeuren.

Art. 11

Ingeval jemand de vogel afschiet zal hij de zilvere vogel met de schilden ontfangen, dog tevens verpligt zijn, ten genoege van het gilde indien zulks gerequireert word, daar voor de noodige borge te stellen, ten eijnde hij het zilverwerk behoorlijk op zijn teijd overleevere. Jedere Koning zal gehouden zijn ten zijnen kosten een zilver schild te laate maaken, omdat aan den zilveren vogel te laaten hangen, waar op hij zijn naam, het jaar en teijd wanneer hij Koning geworden is, zal moeten laaten graveeren, blijvende de groote, zwaarte en het fatsoen aan de keusen van den Koning.

Art. 12

Wanneer een der gildebroeders komt te overleijden, zullen alle de overige te leijk gebeede worden om agter de vrienden en bloedverwanten van den afleijvigen te gaan, die van de gildebroeders welke als dan niet bij de leijkstatie verscheijnen, zullen vier stuijvers ten behoeven van het gilde verbeuren, uijtgezondert (zoals reeds art. 8 gezegt is) die door uijtlandigheijd of ziekte verhindert worden.

De erfgenaamen der overleedene gildebroeders zullen teijden der begraeffenisse gehouden zijn ten behoeve van het gilde een halve tonne biers te geeven, gelijk meeden wanneer iemand der gildebroeders komt te trouwen ten behoeve van het gilde eene tonne biers zal moeten geeven, dog die welke zo onvermogende zijn, dat zij uijt de Publicque Arme Casse geallimenteerd worden, zullen hier van geexcuseert zijn.

Art. 13

Ingeval het gebeurden dat er tussen de gildebroeders op den dag hunner vergadering en bijeenkomst, het zij in de gilde kamer of daar buijten eenige krakeel voor viel, of dat zij elkanderen scholden of injurieerde met woorden ofte daaden, zullen de Hoofdman, Koning, Vaandrig en Deeken na wederzijds verhoor, dit verschil beslissen en die welke bevonden wordt ongelijk te hebben in een vierde van eene tonne biers condemneeren, behoudens egter in deze de Heeren en een ieder zijn regt.

Art. 14

Den Vaandrig door het gilde aangesteld zijnde, zal niet vermogen zijn plaats te verkoopen, maar gehouden zijn het zelver te bekleden zo lange hij bij het gilde daar in zal worden gecontinueerd, en bij impotentie of versterf zal het vaandel immediaat vervallen aan het gelijke gilde.

Art. 15

Bij het schieten van den vogel en het trekken na den schutsboom zullen de gildebroeders gehouden zijn zulks in een geschikte ordre te doen, en na te komen de ordres die den Hoofdman, Koning, Vaandrig en Deekenen daar omtrend zullen stellen, zullende de gebreekige en die zig niet willende gedragen, na de ordres daar op beraamd, verbeuren eene boete van twee of meer stuijvers, dog niet hooger als tien stuijvers en dat ten behoeve van het gilde.

Art. 16

Dit Reglement zal zo ten comptoire der Domeijne van Braband als ter Griffie van den Leen en Tolkamer, mitsgaders ter Secretarije van Valkenswaard moete worde geregistreert, ook zal het orrigineele in de kist of kast van het gilde bewaard worden, en in het hoofd van het Register van het gilde worde geregistreert, en een copie daar van uijtgemaakt, om uijt dezelve de jaarlijkse publicatie te doen.

Art. 17

Dit Reglement zal terstond na deszelfs approbatie en registrature als voorgemeld is, door den vorster aan den volke worde voorgeleezen, ter plaatse daar men gewoon is de Publicatien te doen, na welken teijd hetzelve zal beginne te werken, ook zal de Hoofman of een der Deekenen jaarlijks op den dag als het gilde vergadert is, hetzelve voorleeze.

Art. 18

Hun Hoog reserveeren aan zig dit reglement ten allen teijden te mogen vermeerderen of verminderen zoals hun Hoog Mogende na omstandigheden van zaken oordeelen en goedvinden zullen te behooren,

was geparapheert

J.W. v. Welderen

Onderstond

Accordeert met voorschreven Register, getekent H. Fagel

In margine stond Geregistreert ten comptoire der Domeijne van Braband te sBosch in Libr. van Res. begonnen 3 Jan. 1787. Getekent W. Ackersdijk, geauthoriseerde.

Geregisteert ter Griffie van de Leen en Tolkamer te sBosch int register der verbanden en alle andere actens ter zelver Kamer gepasseerd, getekent N16 en aldaar op folio 244 ..

Getekent J.H. van Heuren.

Op heden den drie en twintigsten Julij 1700 zeven en tagtich is ten bijweezen van Heeren Drossaerd en Scheepenen der Heerlijkheijd Valkenswaard de Gilde of Schutterij onder den naam van St. Catharina (na dat het Reglement bij Haer Hoog Mogende Resolutie van den 19 Maart 1787 geapprobeerd, behoorlijk is gepubliceert en den volken bekend gemaakt) int reijn gebragt en zijn tot Hoofdman of Capteijn verkooren

Jasper Jaspers junior

Tot Vaandrig

Anthonie de Wijs Johannes Maas

Tot Deekenen

Arnoldus Rovers

en

Theodorus Hoppenbrouwers

Voorts zijn tot meede leden aangesteld

Adriaan Daams

Jan van der Linden

Jan Hoefnagels

Johannis Maas

Francois Kouwenberg

Hendrik van der Linden

Jan van de Leur

Hendrik Moolemans infaam gecasseerd

Peter van de Leur infaam gecasseert

Gerardus Bots

Andries Bijnen

Om alle Excusen in het naarkomen van gemelde Reglement (t geen hier vooren is geregistreerd) voor te komen hebben wij alle dezen eijgenhandig onderteekent en belooven hetzelve Reglement in alle zijne pointen en deelen stiptelijk te zullen agtervolgen.

Actum Valkenswaard, dato ut supra.

Opgemaakt op 16 juli 1945.

Aanvulling van het Reglement van de Gilde St. Cathriene

Aanvulling als volgt

Punt 19

De leden mogen geen omkooperij doen van bestuur en zich gedragen zoo als het Reglement voorschrijft, elk lid welk zich buitensporig gedraagt, zal buiten de Vereeniging gezet worden en op de eerste volgende vergadering beslist worden wat er met dien persoon zal gebeuren.

Punt 20

Elk lid is verplicht bij het intrede der vereeniging ook tevens mede het uittrede te betalen daar dit bij eventueel bedanken wordt nagelaten en dit dan door de vereeniging slecht of niet meer mogelijk is te achterhalen.

Punt 21

Aannemen van nieuwe leden mag gebeuren als zij aan de volgende gedragingen voldoen

boven de 20 jaar oud

zijnde van net gedrag

geen kinderen te zijn van ouders waarvan den vader de vereeniging verlaten heeft en niet voldaan heeft van de uittredingsgelden

De vereeniging mag de 60 leden niet te boven gaan of tenzij bij goedvinding van de Algemeene vergadering.

Al de leden zijn verplicht bij hun intrede hun naam of handteekening in het Reglement boek te plaatsen.

Punt 22

Alle geschillen welke niet in het Reglement voorkomen beslist het bestuur.

Punt 23

Nog dienen onder de aandacht der leden gebracht te worden dat op den teerdag elk lid om 5 uur aanwezig moet zijn op straffe van 2,50 boete en wie om 6,30 uur niet aanwezig is wordt van den teerdag uitgesloten.

Bij geldige reden wordt dit niet van toepassing gebracht.

Gedaan te Valkenswaard,

namens het bestuur,

op 3 nov. 1945

w.g. Kapitein J.F. Peeters J.W. Mettes, secr.

Verklarende woordenlijst

Resolutie = overheidsbesluit

Luna = maandag

Geexamineert = bestudeerd

Requeste = verzoekschrift

Suppliant = hij die een verzoekschrift indient

Geallequeerd = aangevoerd

Permitteeren = toestaan

Drossaerd = drost = rechterlijk ambtenaar op het platteland

Convenabelst = het meest geschikt

Gedelibereerd = besproken

Consenteeren = toestemming geven

Geinsereert = ingevoegd, bijgevoegd

Erigteren = oprichten

Incommodeert = hindert

Convernerende = verband houdende met

Laudeeren = prijzen

Approberen = goedvinden

Reliqua = onderliggende stukken

Gepresteert = afgelegd

Refuseren = weigeren

Pointen = punten, artikelen

Pointueelijk = stipt

Gecasseerd = uit de vereniging gezet

Reijse = keer, maal

Uijtlandigheijd = verblijf in het buitenland

Geobtineerd = verkregen

Poene = straffe

Scheut = schot

Gerequireert = vereist

Afleijvige = overledene

Vrienden = naaste familieleden

Injurieeren = beledigen

Condemneren = veroordelen

Impotentie = handelingsonbekwaamheid

Immediaat = direct

Mitsgaders = alsmede

Uijtgemaakt = vervaardigd

Vorster = gerechtsdienaar

Libr. van Res. = boek van de resoluties

Infaam = eerloos                                                            

naar boven


last update: 18-01-2008