VALKENSWAARD

INLICHTINGEN

Secretaris V.V.V.: P. H. Peels, Luikerweg 73.

GESCHIEDENIS1

De naam der gemeente is ontleend aan de valkenvangst en valkenjacht, welke alhier in vroegere tijden zeer druk werd beoefend.

De geschiedenis van Valkenswaard houdt nauw verband met die van het naburige dorp Waalre. De plaatsen behoorden tot dezelfde heerlijkheid, hadden aanvankelijk slechts één administratie enz. Hij gaat terug tot het jaar 704. In deze streken woonden de heidense Franken. De heilige Willibrordus, een Angelsakser, die rond 700 naar ons land gekomen was om het Evangelie te prediken, werkte o.m. met succes onder de Franken. Zo bekeerde hij o.a. een hoog adellijke Frankische familie, Angilbadus genaamd. Uit dankbaarheid en mede in verband met het feit, dat twee kinderen van dit geslacht zich in een klooster terug trokken, schonk de familie in het jaar 740 al het land gelegen tussen Tongelreep en Dommel aan de heilige Willebrordus. Van dit feit is een geschrift opgemaakt, hetwelk de oudste akte zou zijn van geheel Brabant. De woordelijke tekst, waarbij deze daad werd vastgelegd luidt: "Angilbaldus gaf mij dorp wat genaamd werd Wadradoch (Waalre) in Taxandre aan de rivier de Dommel". De heilige Willebrordus, die zijn laatste jaren sleet in de Benedictijner abdij te Echternach (Lux.) vermaakte in 726 bij zijn testament al deze eigendommen aan gemelde abdij. Herhaaldelijk – tot na 1800 – treedt deze abdij nog op bij grondverkoop enz. In 1326 vinden wij het eerst de naam Weedert (Valkenswaard) en wel tot ± 1425; dan spreekt men van Weert tot ± 1670, van 1670-1700 heette het Weert op den Driesch, daarna Valckenswaerd. Hoe al deze namen ontstaan zijn is niet met zekerheid na te gaan. Zeker is dat de naam Valckenswaerd is ontleend aan de Valkenvangst.

Valkenswaard behoorde tot de Meierij van ’s-Hertogenbosch, kwartier van Kempenland, zelf een onderdeel van het hertogdom Brabant, welk gewest in 1648 bij de Vrede van Munster als generaliteitsland overging in het gezag der Staten-Generaal van de Verenigde Nederlanden.

BEVOLKING

Aantal inwoners op 1 Januari 1948: 14154.

In 1934 werd de gemeente Valkenswaard verenigd met de gemeente Borkel en Schaft en de gemeente Dommelen. De gemeente bestaat thans uit de kerkdorpen Valkenswaard, Dommelen en Borkel en Schaft en de buurtschappen Geenhoven, Zeelberg en Deelshurk. De voornaamste bestaansbronnen zijn sigarenindustrie2, schoenfabrieken3, carosseriemakerij, diamantboorderij, landbouw, tuinbouw, veeteelt en vreemdelingenverkeer.

AARD DER PLAATS

Valkenswaard is een industrieplaats en toeristenoord met prachtige omgeving, gelegen 10 km ten zuiden van Eindhoven. Door de gemeente loopt de rijksweg Eindhoven – Luik en de provinciale weg Leende – Luyksgestel.

VERKEER

Treinverbinding:
Wel spoorwegverbinding4, doch momenteel uitsluitend voor goederenvervoer.
Het dichtstbijzijnde station voor personenvervoer is te Eindhoven op 10 km. afstand. De bouw van een nieuw station en een verbinding met België voor personenvervoer is in voorbereiding.

Autobusdienst:
E. M. A. –verbinding met Budel, Eindhoven, Luyksgestel, Waalre, Aalst en Weert.
Bovendien binnenkort een verbinding met Achel (België).

Taxi-ondernemingen:
J. H. van Och, Eindhovenseweg 128, tel. 91;
P. J. J. Plompen, Dommelseweg 46, te. 45;
G. Vincken, Eindhovenseweg 214, tel. 59;
J. C. Luijbregts, Eindhovenseweg 23, tel. 200;
H. Jonckers, Dommelseweg 17, tel. 51;
K. Kremers, Markt 14, tel. 147.

Rijwielverhuur-inrichtingen:
G. Dubach, Leenderweg 24;
J. C. Luijbregts, Eindhovenseweg 23;
A. H. Bergmans, Peperstr. 12.

Vrachtondernemingen:
N. V. Ato, Stationsstraat 19, tel. 14, geen bepaalde route;
P. Bots-Ras, Zeelbergseweg 6, tel. 89, Dinsdag en Vrijdag: Valkenswaard – Eindhoven;
J. v.d. Dungen, Eindhovenseweg 54, tel. 148, geen bepaalde route;
P. J. Smulders, Eindhovenseweg 59, tel. 106, geen bepaalde route;
G. A. Vos, Bakkerstraat 55, tel. 79, geen bepaalde route.

INSTELLINGEN

Gemeente-secretarie: Marktplein 23, tel. 57 en 117. Geopend van 8.30 – 12.30 uur.

Politiebureau: gemeentehuis, tel. 200. Doorlopend geopend.

Postkantoor: Stationsstraat 3, tel. 127, geopend van 8 – 12.30, 14 – 16 uur en van 17.30 – 19 uur.

Belastingkantoor: Spoorstraat, geopend van 9 – 12 en van 14 – 16 uur.

Distributiekantoor: te Eindhoven.

Ziekeninrichting: Carolus ziekenhuis5, Oranje Nassaustraat 8, tel. 104.

Doktoren:
A. A. J. van Rooy, Bakkerstraat 1, tel. 19;
B. W. F. Dagevos, Stationsstraat 1, tel. 10;
H. M. A. Woerdeman, Peperstraat 7, tel. 210;
A. J. M. Crebolder, Dijkstraat 4, tel. 159.

Tandartsen:
J. C. van Beslar, Luikerweg 27, tel. 243;
N. A. K. M. van Erp, Dijkstraat 2, tel. 145.

Apotheken: F. C. Bedaux, Markt 29, tel. 193.

Wijkverpleging: door de Zusters van het Carolusziekenhuis.

Kerken:
R. K. kerk van St. Nicolaas, Marktplein, Valkenswaard;
R. K. kerk van St. Anthonius, Eindhovenseweg, Valkenswaard;
R. K. kerk van St. Martinus, Dommelen;
St. Joseph6 kerk, Borkel;
Ned. Herv. Gemeente, Markt 2, Valkenswaard;
Geref. Gem., Gasthuisstraat.

Kleuterscholen:
Mariabewaarschool, Oranje Nassaustraat 10;
St. Theresiabewaarschool, Maastrichterstraat 16;
St. Franciscusfröbelschool, v.d. Venstraat;
Bewaarschool, Dommelen, Bergstraat 81;

Lagere scholen:
Openbare lagere school, Kromstraat 8;
St. Aloysiusschool, Dommelseweg 33;
St. Franciscusschool, afd. jongens, v.d. Venstraat;
St. Franciscusschool, afd. meisjes, v.d. Venstraat;
Mariaschool, Oranje Nassaustraat 10;
St. Antoniusschool, Schoolstraat;
St. Theresiaschool, Maastrichterstraat 16;
St. Martinusschool, Dommelen, Bergstraat 86;
St. Josephschool, Borkel, Borkel 76.

SPORT EN ONTSPANNING

Voetbal.

Tennis.

Hockey.

Golf: Philips golfterreinen (18 holes).

Athletiek.

Watersport.

Zwemmen: gelegenheid in het zwembad gelegen aan de Leenderweg bij de brug over de Tongelreep.

Paardrijden: Rijvereniging van de Jonge Boerenstand.

Hengelen: in Dommel en Tongelreep.

Kinderspeeltuin: bij hotel Het Wandelpark, Eindhovenseweg 264.

Muziek:
Harmonie "U.N.A.", secr. J. Moonen, Markt 9;
R. K. fanfare "Emos", Borkel-Schaft, secr. E. J. Rijkers, Borkel 64.

Zang:
Zangvereniging "De Volharding", secr. P. J. de Bont, Dijkstraat 23;
Zangvereniging "De Leeuwerik"7, secr. N. van Steensel, Dommelseweg.

Toneel: Toneelvereniging "Kunstkring".

Bioscoop: Cinema Palace8, voorstellingen dagelijks, uitgezonderd Vrijdag.

BEZIENSWAARDIGHEDEN

1. Venbergse molen9, bij de brug over de Dommel op het gebied aan de Luikerweg. Het is een graan-, olie- en schorsmolen met nog twee oude houten slagraderen.

2. Dommelse watermolen, bij de brug over de Dommel in Dommelen.

3. De schutterij van St. Catharina bezit nog zeer oude zilveren koningsplaten. O.a. een uit 1797 met het opschrift Franco is Daems, meester valkenier van de gewezen koning van Frankrijk.

4. Natuurreservaat de Malpy, 250 ha. groot, gelegen zuidelijk van Valkenswaard bij de Luikerweg.

5. Philips de Jongh wandelpark, Eindhovenseweg.

FOLKLORE

Kermis: op de 2e Zondag en de drie volgende dagen in de maand Augustus.

Schutterijen: St. Nicolaasgilde en het gilde van St. Cathrien.

TOCHTEN

Wandelingen:
1. Luikerweg – 1e weg links over de brug – Malpy – dwars door de heide over Luikerweg terug. Duur ± 3 uur.

2. Valkenswaard – Achelsedijk – Kluizerdijk tot weg station Borkel – langs weide van Vos via Leenderbrug – Leenderweg. Duur ± 3 uur.

3. Valkenswaard – Eindhovenseweg – Treeswijk – Waalre – terug naar Valkenswaard over Geenhoven. Duur ± 2 uur.

4. Luikerweg – Westerhovensedijk – langs schietberg en via Venbergse molen terug. Duur ± 2 uur.

5. Valkenswaard – Luikerweg – achter cadaverhuisje links af Borkelse heide – Venbergse molen – Valkenswaard. Duur ± 3 uur.

Fietstochten:
1. Valkenswaard – Kluizerdijk – Achelse kluis – weg door de Leenderheide – Leenderweg – Valkenswaard.

2. Valkenswaard – Dommelen – Keersop – Riethoven – Strensel – Meerveldhoven – Waalre – Valkenswaard.

3. Valkenswaard – Treeswijk – Ekenrooy – Zesgehuchten – Geldrop – Heeze – Leende- Valkenswaard.

4. Valkenswaard – Leenderstrijp – Soerendonk – Budel – Gastel – Achelse kluis – Kluizerdijk – Valkenswaard.

LOGEERGELEGENHEDEN

Hotel Concordia, Marktplein 16, tel. 131, 8 bedden, 1 badkamer.
Hotel De Valk, Spoorstraat 3, tel. 30, 7 bedden, 1 badkamer.
Hotel Du Commerce, Spoorstraat 11, tel. 61, 6 bedden, 1 badkamer.
Hotel Riche, Marktplein 14, tel. 14, 7 bedden.
Hotel Het Wandelpark, Eindhovenseweg 264, tel. 107, 8 bedden.


1) Om de authenticiteit van het document geen geweld aan te doen, is de tekst letterlijk overgenomen, inclusief spellingsfouten. Aan de inhoud van het hoofdstuk Geschiedenis valt overigens ook wel wat af te dingen.
2) Eind jaren tachtig van de vorige eeuw kwam er een eind aan de sigarenindustrie in Valkenswaard door het beëindigen van de activiteiten van de Willem II sigarenfabriek.
3) De schoenindustrie ging in 1976 al ter ziele.
4) Ondanks felle protesten van onder andere de directie van Willem II reed in 1973 de laatste goederentrein door Valkenswaard. In 1951 werd het traject voor het laatst gebruikt voor personenvervoer. Omstreeks 1960 werd het stationscomplex afgebroken.
5) Het Carolus ziekenhuis werd in 1930 in gebruik genomen. Omstreeks 1950 werd het ziekenhuis in feite gesloten, terwijl het gebouw de functie kreeg van gasthuis of verzorgingstehuis. Na een grondige verbouwing werd het gebouw in 1966 in gebruik genomen als bejaardentehuis om vervolgens in 1975 ingericht te worden als gemeenschapscentrum en muziekschool. Na wederom een grondige verbouwing kreeg het gebouw in december 2000 de functie van cultureel centrum.
6) In 1948 was er in Borkel noch in Valkenswaard sprake van een St. Joseph kerk; bedoeld werd de St. Servatius kerk.
7) Zangvereniging “De Leeuwerik” werd omstreeks 1999 opgeheven.
8) De bioscoop Cinema Palace sloot in 1949 haar deuren wegens te hoge belastingdruk (vermakelijkheidsbelasting). In de jaren negentig werd het gebouw gesloopt.
9) De molen heeft nu nog maar één slagrad (vermoedelijk verdween het tweede rad bij de restauratie van 1977) en is niet meer in bedrijf.

terug
 

copyright © sHGV                                                                             last update: 18-01-2008